Brexit nie zakończył współpracy pomiędzy polskim i brytyjskim wymiarem sprawiedliwości. Wręcz przeciwnie – pomimo opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię, współpraca w sprawach karnych i ekstradycyjnych pozostaje bardzo skuteczna. W praktyce osoby poszukiwane przez polskie organy ścigania nadal mogą zostać zatrzymane na terytorium Zjednoczonego Królestwa i przekazane do Polski.
Wielu Polaków mieszkających od lat w Wielkiej Brytanii błędnie zakłada, że po Brexicie Europejski Nakaz Aresztowania przestał obowiązywać. Jest to jeden z najczęściej powtarzanych mitów. Zmieniła się jedynie podstawa prawna współpracy – nie jej skuteczność.
Brexit nie zakończył ekstradycji
Od 1 stycznia 2021 r. współpraca pomiędzy Polską a Wielką Brytanią w sprawach ekstradycyjnych odbywa się na podstawie Umowy o Handlu i Współpracy pomiędzy Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem (Trade and Cooperation Agreement – TCA).
Mechanizm zastąpił klasyczny Europejski Nakaz Aresztowania, jednak z perspektywy osoby poszukiwanej procedura pozostaje bardzo podobna. Brytyjskie organy ścigania nadal wykonują wnioski kierowane przez polskie sądy i prokuratury, a osoby poszukiwane mogą zostać zatrzymane praktycznie w każdym miejscu na terenie Anglii, Walii, Szkocji czy Irlandii Północnej.
Kto jest najczęściej poszukiwany?
Do naszej kancelarii zgłaszają się osoby, które od wielu lat mieszkają i pracują w Wielkiej Brytanii, prowadzą tam działalność gospodarczą lub założyły rodziny. Niejednokrotnie są przekonane, że dawne sprawy w Polsce zostały zakończone.
W praktyce podstawą zatrzymania mogą być między innymi:
- niewykonane kary pozbawienia wolności,
- odwieszone wyroki z warunkowym zawieszeniem wykonania kary,
- postępowania karne prowadzone pod nieobecność podejrzanego,
- przestępstwa gospodarcze i finansowe,
- sprawy dotyczące oszustw, podatków lub działalności gospodarczej,
- niektóre przestępstwa narkotykowe,
- inne przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności.
Zdarza się również, że osoba poszukiwana przez wiele lat nie miała świadomości prowadzonego wobec niej postępowania z uwagi na zmianę adresu zamieszkania lub pobyt za granicą.
Jak wygląda zatrzymanie w Wielkiej Brytanii?
Zatrzymanie następuje najczęściej niespodziewanie.
Może dojść do niego podczas:
- rutynowej kontroli drogowej,
- kontroli granicznej po powrocie z podróży,
- wizyty policji w miejscu zamieszkania,
- zatrzymania w miejscu pracy,
- wykonywania innych czynności przez brytyjskie służby.
Po zatrzymaniu osoba zostaje doprowadzona do aresztu, a następnie staje przed właściwym sądem ekstradycyjnym. W Anglii i Walii sprawy tego rodzaju rozpoznawane są przez Westminster Magistrates’ Court w Londynie.
Pierwsze godziny po zatrzymaniu mają ogromne znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania. To właśnie wtedy podejmowane są decyzje dotyczące prawa do zwolnienia za kaucją, kierunku obrony oraz zgromadzenia materiału dowodowego.
Czy ekstradycji można się skutecznie bronić?
Wbrew powszechnej opinii wydanie nakazu przez polski sąd nie oznacza automatycznej ekstradycji.
Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy zarówno pod kątem prawa brytyjskiego, jak i polskiego. W wielu przypadkach istnieją podstawy do kwestionowania zasadności wydania osoby ściganej.
Możliwe argumenty obrony obejmują między innymi:
- naruszenie prawa do rzetelnego procesu,
- upływ znacznego okresu od popełnienia czynu,
- przedawnienie,
- naruszenie praw człowieka,
- poważny stan zdrowia osoby poszukiwanej,
- szczególne okoliczności rodzinne,
- brak proporcjonalności ekstradycji.
Szczególnego znaczenia nabiera art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, gwarantujący prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Wieloletni pobyt w Wielkiej Brytanii, wychowywanie dzieci, prowadzenie działalności gospodarczej czy opieka nad członkami rodziny mogą stanowić istotne argumenty przemawiające przeciwko wydaniu.
Nie czekaj na zatrzymanie
Jednym z najczęściej popełnianych błędów jest bierne oczekiwanie na działania policji.
Jeżeli istnieje podejrzenie, że wobec danej osoby został wydany Europejski Nakaz Aresztowania lub wniosek ekstradycyjny, warto podjąć działania jeszcze przed zatrzymaniem.
Odpowiednio zaplanowana strategia pozwala:
- ustalić aktualny status sprawy,
- przeanalizować dokumentację procesową,
- przygotować argumentację obrony,
- zwiększyć szanse na uzyskanie zwolnienia za kaucją,
- ograniczyć ryzyko niepotrzebnego pozbawienia wolności.
W wielu przypadkach wcześniejsze działania podejmowane przez pełnomocników mają istotny wpływ na przebieg całego postępowania.
Pomoc prawna w Polsce i Wielkiej Brytanii
Sprawy ekstradycyjne należą do najbardziej wymagających postępowań z zakresu prawa karnego międzynarodowego. Wymagają doskonałej znajomości polskich i brytyjskich procedur, prawa międzynarodowego oraz praktyki działania organów ścigania w obu państwach.
Kancelaria Adwokacka Anna Matelska z siedzibą w Warszawie od wielu lat prowadzi sprawy o charakterze transgranicznym, reprezentując klientów zarówno przed polskimi organami ścigania i sądami, jak i koordynując działania z prawnikami prowadzącymi postępowania w Wielkiej Brytanii.
Oferujemy kompleksową pomoc obejmującą:
- analizę ryzyka wydania Europejskiego Nakazu Aresztowania,
- reprezentację w postępowaniach ekstradycyjnych,
- obronę w postępowaniach karnych,
- współpracę z kancelariami brytyjskimi,
- przygotowanie strategii procesowej przed zatrzymaniem,
- pomoc rodzinom osób zatrzymanych,
- koordynację działań prawnych pomiędzy Polską i Wielką Brytanią.
Potrzebujesz pomocy?
Jeżeli mieszkasz w Wielkiej Brytanii i obawiasz się, że wobec Ciebie może być prowadzone postępowanie karne w Polsce lub wydano nakaz aresztowania, nie warto czekać na interwencję organów ścigania.
Im wcześniej zostanie przeprowadzona analiza sytuacji prawnej i przygotowana odpowiednia strategia działania, tym większe są możliwości skutecznej ochrony Twoich praw.
Kancelaria Adwokacka Anna Matelska w Warszawie świadczy pomoc prawną w sprawach ekstradycyjnych, Europejskiego Nakazu Aresztowania oraz międzynarodowego prawa karnego, zapewniając klientom kompleksowe wsparcie na każdym etapie postępowania.
